Συνθήκες Εργασίας και Στρατηγικός Σχεδιασμός
Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.)
Πρόσβαση στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία
Σύμφωνα με το άρθρο 21 του υπ’ αριθ. 134 Προεδρικού Διατάγματος (Οργανισμός Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, ΦΕΚ 168 Α /6-11-2017) ο επιχειρησιακός στόχος της Διεύθυνσης Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία είναι ο σχεδιασμός, η υλοποίηση, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση δράσεων προαγωγής της υγείας και ασφάλειας στην εργασία στο πλαίσιο της εκάστοτε Εθνικής Στρατηγικής για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία (Υ.Α.Ε.)
Η Διεύθυνση Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία συγκροτείται από τις ακόλουθες οργανικές μονάδες:
α) Τμήμα Συνθηκών Εργασίας και Στρατηγικού Σχεδιασμού.
β) Τμήμα Κέντρου Έρευνας και Μετρήσεων Προσδιορισμού Βλαπτικών Παραγόντων για την Υ.Α.Ε
γ) Τμήμα Εθνικού Εστιακού Πόλου και Πολιτικών Προαγωγής της Υ.Α.Ε.
δ) Τμήμα Εποπτείας Φορέων Παροχής Υπηρεσιών για την Υ.Α.Ε.
ε) Τμήμα Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (SEVESO).
Η Διεύθυνση Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία συγκροτείται από τις ακόλουθες οργανικές μονάδες:
α) Τμήμα Συνθηκών Εργασίας και Στρατηγικού Σχεδιασμού.
β) Τμήμα Κέντρου Έρευνας και Μετρήσεων Προσδιορισμού Βλαπτικών Παραγόντων για την Υ.Α.Ε
γ) Τμήμα Εθνικού Εστιακού Πόλου και Πολιτικών Προαγωγής της Υ.Α.Ε.
δ) Τμήμα Εποπτείας Φορέων Παροχής Υπηρεσιών για την Υ.Α.Ε.
ε) Τμήμα Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (SEVESO).
Αρμοδιότητες του Τμήματος Συνθηκών Εργασίας και Στρατηγικού Σχεδιασμού:
1. Ο σχεδιασμός, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση δράσεων στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία.
2. Η ανάπτυξη και υλοποίηση δράσεων και προγραμμάτων στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία σε συνεργασία με τα άλλα τμήματα της Διεύθυνσης, καθώς και η αξιολόγηση της Στρατηγικής αυτής.
3.Ο προγραμματισμός του νομοθετικού έργου και η εκπόνηση σχεδίων νόμων, προεδρικών διαταγμάτων και υπουργικών αποφάσεων για τη ρύθμιση θεμάτων Υγείας και Ασφάλειας των εργαζομένων σύμφωνα με τις εθνικές προτεραιότητες και τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας.
4. Ο καθορισμός μέτρων και προδιαγραφών για τη διαμόρφωση των χώρων και θέσεων εργασίας, τη χρήση εξοπλισμού εργασίας και μέσων ατομικής προστασίας, για την πρόληψη των κινδύνων σε χώρους εργασίας με αυξημένους δείκτες συχνότητας και βαρύτητας εργατικών ατυχημάτων, για την προστασία των εργαζομένων έναντι κινδύνων που προκύπτουν από την εισαγωγή της ρομποτικής ή νέων τεχνολογιών στις παραγωγικές διαδικασίες ή νέων μεθόδων εργασίας.
5. Ο καθορισμός μέτρων και προδιαγραφών για την πρόληψη των κινδύνων στους χώρους εργασίας από χημικούς παράγοντες και ιδιαίτερα από καρκινογόνους χημικούς παράγοντες, από βιολογικούς παράγοντες και από την έκθεση των εργαζομένων σε φυσικούς παράγοντες.
6. Ο καθορισμός μέτρων και προδιαγραφών για την πρόληψη ψυχοκοινωνικών κινδύνων στους χώρους εργασίας.
7. Ο καθορισμός μέτρων για τη βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών στο πλαίσιο του θεσμού του Τεχνικού Ασφάλειας και του Ιατρού Εργασίας.
8. Η παρακολούθηση των τεχνολογικών εξελίξεων και η εκπόνηση μέτρων και προδιαγραφών για την πρόληψη των κινδύνων στους οποίους μπορεί να εκτίθενται κατά την εργασία τους νεαρά άτομα, άτομα μεγάλης ηλικίας και γυναίκες σε περίοδο εγκυμοσύνης ή λοχείας.
9. Η εισήγηση προς το Συμβούλιο Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων (ΣΥΑΕ) για θέματα αρμοδιότητας του τμήματος.
10. Η παρακολούθηση των εργασιών των οργάνων και επιτροπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Επιτροπή, Ομάδα Κοινωνικών Θεμάτων του Συμβουλίου, Συμβουλευτική Επιτροπή για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία και Ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας) και η συμμετοχή σε αυτά κατά τη διαμόρφωση της νομοθεσίας της Ε.Ε. σε θέματα ασφάλειας της εργασίας και προστασίας της υγείας των εργαζομένων και πρόληψης των επαγγελματικών ασθενειών, καθώς και η παρακολούθηση των εργασιών και η συμμετοχή στις διαδικασίες της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας κατά τη διαμόρφωση των διεθνών συμβάσεων και συστάσεων εργασίας για θέματα ασφάλειας και υγείας της εργασίας.
11. Η σύνταξη απαντήσεων επί ερωτημάτων νομικού ή κανονιστικού περιεχομένου για θέματα Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία και σε κάθε άλλη ερώτηση ή καταγγελία που εμπίπτει στα θέματα αρμοδιότητας του τμήματος.
12. Η συμμετοχή σε όργανα, επιτροπές και ομάδες εργασίας άλλων Υπουργείων και φορέων για την προπαρασκευή κειμένων νομοθετικού περιεχομένου στα οποία υπάρχει συναρμοδιότητα σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας της εργασίας.
13. Η σύνταξη εγκυκλίων και τεχνικών οδηγιών όσον αφορά την ενημέρωση-πληροφόρηση για τις νέες θεσπιζόμενες διατάξεις, η παροχή κατευθυντήριων οδηγιών και διευκρινίσεων εν γένει για τις σχετικές διατάξεις, τους κώδικες κ.λπ.
14. Η συμμετοχή σε ομάδες εργασίας και η συνεργασία με τις άλλες υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης, με τις κεντρικές υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και με τις υπηρεσίες του Σ.ΕΠ.Ε.
15. Η σύνταξη σχεδίων κανονιστικών πράξεων που αφορούν στην καθ' ύλην αρμοδιότητα του ΣΕΠΕ σε θέματα υγείας και ασφάλειας στην εργασία.
Συχνές Ερωτήσεις
Που μπορείτε να έχετε περισσότερες πληροφορίες για την εργατική νομοθεσία για θέματα ασφάλειας και υγείας;
Η νομοθεσία για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων βρίσκεται στον δικτυακό τόπο του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης στην διεύθυνση www.ypakp.gr, στα θέματα ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων και σε βιβλία που έχει εκδώσει η Δ/νση Ασφάλειας και Υγείας της Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Σταδίου 29, Αθήνα, e-mail:asfaleiaygeia@ypakp.gr). Επίσης η σχετική νομοθεσία είναι διαθέσιμη και στον δικτυακό τόπο http://osha.europa.eu στην υποκατηγορία νομοθεσία. Τέλος η νομοθεσία είναι διαθέσιμη και από το ΕΛΙΝΥΑΕ (www.elinyae.gr, Λιοσίων 146 & Θειρσίου 6, τηλ. 2108200100, fax 2108213270).
Ποια είναι τα βασικά νομοθετήματα για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία;
Οι γενικές διατάξεις για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία, περιλαμβάνονται στο Κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία (ΚΝΥΑΕ) όπως κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3850/2010 (ΦΕΚ 84 Α’) και ο οποίος, μεταξύ άλλων, αποτελεί εναρμόνιση με την κοινοτική οδηγία - πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ για την ασφάλεια και υγεία στην εργασία. Πέραν των παραπάνω, όλα τα προεδρικά διατάγματα με τα οποία εναρμονίσθηκε η εθνική μας νομοθεσία με το κοινοτικό δίκαιο και περιέχουν ειδικές ρυθμίσεις (ειδικούς παράγοντες κινδύνου, κατηγορίες εργαζομένων, εργασίες κλπ).
Ποιες επιχειρήσεις υποχρεούνται να έχουν τεχνικό ασφάλειας;
Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία όλες οι επιχειρήσεις εφόσον απασχολούν έστω και έναν εργαζόμενο πρέπει να έχουν τεχνικό ασφάλειας (διατάξεις του άρθρου 8 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010).
Ποιες επιχειρήσεις υποχρεούνται να έχουν ιατρό εργασίας;
Οι επιχειρήσεις οι οποίες απασχολούν από 50 και άνω εργαζόμενους ή όσες έχουν έστω και έναν εργαζόμενο εφόσον οι εργασίες τους είναι σχετικές με μόλυβδο, αμίαντο, βιολογικούς παράγοντες, καρκινογόνους παράγοντες (πδ. 94/87, πδ. 70α/88, πδ.186/95, πδ. 399/94) πρέπει να έχουν ιατρό εργασίας.
Πώς κατηγοριοποιούνται οι επιχειρήσεις για υπολογισμό ετήσιου χρόνου απασχόλησης και προσόντων τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας;
1. Ο σχεδιασμός, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση δράσεων στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία.
2. Η ανάπτυξη και υλοποίηση δράσεων και προγραμμάτων στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία σε συνεργασία με τα άλλα τμήματα της Διεύθυνσης, καθώς και η αξιολόγηση της Στρατηγικής αυτής.
3.Ο προγραμματισμός του νομοθετικού έργου και η εκπόνηση σχεδίων νόμων, προεδρικών διαταγμάτων και υπουργικών αποφάσεων για τη ρύθμιση θεμάτων Υγείας και Ασφάλειας των εργαζομένων σύμφωνα με τις εθνικές προτεραιότητες και τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας.
4. Ο καθορισμός μέτρων και προδιαγραφών για τη διαμόρφωση των χώρων και θέσεων εργασίας, τη χρήση εξοπλισμού εργασίας και μέσων ατομικής προστασίας, για την πρόληψη των κινδύνων σε χώρους εργασίας με αυξημένους δείκτες συχνότητας και βαρύτητας εργατικών ατυχημάτων, για την προστασία των εργαζομένων έναντι κινδύνων που προκύπτουν από την εισαγωγή της ρομποτικής ή νέων τεχνολογιών στις παραγωγικές διαδικασίες ή νέων μεθόδων εργασίας.
5. Ο καθορισμός μέτρων και προδιαγραφών για την πρόληψη των κινδύνων στους χώρους εργασίας από χημικούς παράγοντες και ιδιαίτερα από καρκινογόνους χημικούς παράγοντες, από βιολογικούς παράγοντες και από την έκθεση των εργαζομένων σε φυσικούς παράγοντες.
6. Ο καθορισμός μέτρων και προδιαγραφών για την πρόληψη ψυχοκοινωνικών κινδύνων στους χώρους εργασίας.
7. Ο καθορισμός μέτρων για τη βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών στο πλαίσιο του θεσμού του Τεχνικού Ασφάλειας και του Ιατρού Εργασίας.
8. Η παρακολούθηση των τεχνολογικών εξελίξεων και η εκπόνηση μέτρων και προδιαγραφών για την πρόληψη των κινδύνων στους οποίους μπορεί να εκτίθενται κατά την εργασία τους νεαρά άτομα, άτομα μεγάλης ηλικίας και γυναίκες σε περίοδο εγκυμοσύνης ή λοχείας.
9. Η εισήγηση προς το Συμβούλιο Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων (ΣΥΑΕ) για θέματα αρμοδιότητας του τμήματος.
10. Η παρακολούθηση των εργασιών των οργάνων και επιτροπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Επιτροπή, Ομάδα Κοινωνικών Θεμάτων του Συμβουλίου, Συμβουλευτική Επιτροπή για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία και Ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας) και η συμμετοχή σε αυτά κατά τη διαμόρφωση της νομοθεσίας της Ε.Ε. σε θέματα ασφάλειας της εργασίας και προστασίας της υγείας των εργαζομένων και πρόληψης των επαγγελματικών ασθενειών, καθώς και η παρακολούθηση των εργασιών και η συμμετοχή στις διαδικασίες της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας κατά τη διαμόρφωση των διεθνών συμβάσεων και συστάσεων εργασίας για θέματα ασφάλειας και υγείας της εργασίας.
11. Η σύνταξη απαντήσεων επί ερωτημάτων νομικού ή κανονιστικού περιεχομένου για θέματα Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία και σε κάθε άλλη ερώτηση ή καταγγελία που εμπίπτει στα θέματα αρμοδιότητας του τμήματος.
12. Η συμμετοχή σε όργανα, επιτροπές και ομάδες εργασίας άλλων Υπουργείων και φορέων για την προπαρασκευή κειμένων νομοθετικού περιεχομένου στα οποία υπάρχει συναρμοδιότητα σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας της εργασίας.
13. Η σύνταξη εγκυκλίων και τεχνικών οδηγιών όσον αφορά την ενημέρωση-πληροφόρηση για τις νέες θεσπιζόμενες διατάξεις, η παροχή κατευθυντήριων οδηγιών και διευκρινίσεων εν γένει για τις σχετικές διατάξεις, τους κώδικες κ.λπ.
14. Η συμμετοχή σε ομάδες εργασίας και η συνεργασία με τις άλλες υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης, με τις κεντρικές υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και με τις υπηρεσίες του Σ.ΕΠ.Ε.
15. Η σύνταξη σχεδίων κανονιστικών πράξεων που αφορούν στην καθ' ύλην αρμοδιότητα του ΣΕΠΕ σε θέματα υγείας και ασφάλειας στην εργασία.
Συχνές Ερωτήσεις
Που μπορείτε να έχετε περισσότερες πληροφορίες για την εργατική νομοθεσία για θέματα ασφάλειας και υγείας;
Η νομοθεσία για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων βρίσκεται στον δικτυακό τόπο του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης στην διεύθυνση www.ypakp.gr, στα θέματα ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων και σε βιβλία που έχει εκδώσει η Δ/νση Ασφάλειας και Υγείας της Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Σταδίου 29, Αθήνα, e-mail:asfaleiaygeia@ypakp.gr). Επίσης η σχετική νομοθεσία είναι διαθέσιμη και στον δικτυακό τόπο http://osha.europa.eu στην υποκατηγορία νομοθεσία. Τέλος η νομοθεσία είναι διαθέσιμη και από το ΕΛΙΝΥΑΕ (www.elinyae.gr, Λιοσίων 146 & Θειρσίου 6, τηλ. 2108200100, fax 2108213270).
Ποια είναι τα βασικά νομοθετήματα για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία;
Οι γενικές διατάξεις για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία, περιλαμβάνονται στο Κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία (ΚΝΥΑΕ) όπως κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3850/2010 (ΦΕΚ 84 Α’) και ο οποίος, μεταξύ άλλων, αποτελεί εναρμόνιση με την κοινοτική οδηγία - πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ για την ασφάλεια και υγεία στην εργασία. Πέραν των παραπάνω, όλα τα προεδρικά διατάγματα με τα οποία εναρμονίσθηκε η εθνική μας νομοθεσία με το κοινοτικό δίκαιο και περιέχουν ειδικές ρυθμίσεις (ειδικούς παράγοντες κινδύνου, κατηγορίες εργαζομένων, εργασίες κλπ).
Ποιες επιχειρήσεις υποχρεούνται να έχουν τεχνικό ασφάλειας;
Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία όλες οι επιχειρήσεις εφόσον απασχολούν έστω και έναν εργαζόμενο πρέπει να έχουν τεχνικό ασφάλειας (διατάξεις του άρθρου 8 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010).
Ποιες επιχειρήσεις υποχρεούνται να έχουν ιατρό εργασίας;
Οι επιχειρήσεις οι οποίες απασχολούν από 50 και άνω εργαζόμενους ή όσες έχουν έστω και έναν εργαζόμενο εφόσον οι εργασίες τους είναι σχετικές με μόλυβδο, αμίαντο, βιολογικούς παράγοντες, καρκινογόνους παράγοντες (πδ. 94/87, πδ. 70α/88, πδ.186/95, πδ. 399/94) πρέπει να έχουν ιατρό εργασίας.
Πώς κατηγοριοποιούνται οι επιχειρήσεις για υπολογισμό ετήσιου χρόνου απασχόλησης και προσόντων τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας;
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 10 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010, για να καθορισθούν οι ώρες απασχόλησης του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας, καθώς και το απαιτούμενο επίπεδο γνώσεων του τεχνικού ασφάλειας, οι επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και εργασίες κατατάσσονται σε τρείς βασικές κατηγορίες (Α, Β και Γ), των οποίων οι κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας σημειώνονται με κωδικό αριθμό με βάση τη στατιστική ταξινόμηση από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος έτους 1980 (ΣΤΑΚΟΔ 1980)
Πόσες ώρες ετησίως πρέπει να απασχολείται κατ’ελάχιστο ο τεχνικός ασφάλειας;
Με βάση την κατηγοριοποίηση της επιχείρησης καθορίζονται συντελεστές από τις διατάξεις του άρθρου 21 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010, που πολλαπλασιαζόμενοι επί τον αριθμό των εργαζομένων δίνουν τις ελάχιστες ώρες ετήσιας απασχόλησης τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας για κάθε μία από τις κατηγορίες επιχειρήσεων που κατανέμονται κατά μήνα με κοινή συμφωνία του εργοδότη και της Επιτροπής Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων (όπου υπάρχει).
Οι ώρες αυτές δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να είναι λιγότερες από 25 ώρες για επιχειρήσεις που απασχολούν μέχρι 20 εργαζόμενους, 50 ώρες για επιχειρήσεις που απασχολούν από 20 μέχρι 50 εργαζόμενους, και 75 ώρες για επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 50.
Ποια είναι τα προσόντα του τεχνικού ασφάλειας;
Τα προσόντα του τεχνικού ασφάλειας περιγράφονται στις διατάξεις του άρθρου 11 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010. Με βάση αυτά ο τεχνικός ασφάλειας πρέπει να έχει:
α)Πτυχίο πολυτεχνείου ή πολυτεχνικής σχολής ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος του εσωτερικού ή ισότιμων σχολών του εξωτερικού, που το αντικείμενο σπουδών έχει σχέση με τις εγκαταστάσεις και την παραγωγική διαδικασία και άδεια άσκησης επαγγέλματος, που χορηγείται από το Tεχνικό Eπιμελητήριο της Eλλάδας (TEE).
β)Πτυχίο πανεπιστημιακής σχολής εσωτερικού ή ισότιμων σχολών του εξωτερικού, που το αντικείμενο σπουδών έχει σχέση με τις εγκαταστάσεις και την παραγωγική διαδικασία και άδεια άσκησης επαγγέλματος, όταν αυτή προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία.
γ)Πτυχίο τεχνολογικού εκπαιδευτικού ιδρύματος ή ισότιμων σχολών του εξωτερικού ή πτυχίο των πρώην σχολών υπομηχανικών και των KATEE.
δ)Απολυτήριο τεχνικού λυκείου ή μέσης τεχνικής σχολής ή άλλης αναγνωρισμένης τεχνικής επαγγελματικής σχολής του εσωτερικού ή ισότιμων σχολών του εξωτερικού ή άδεια άσκησης επαγγέλματος εμπειροτέχνη.
Προϋπηρεσία που υπολογίζεται από την απόκτηση του απολυτηρίου ή πτυχίου, για τους τεχνικούς των εδαφίων α και β της παραγράφου 1 αυτού του άρθρου τουλάχιστον διετή, για τους τεχνικούς του εδαφίου γ της παραγράφου 1 τουλάχιστον πενταετή και για τους τεχνικούς του εδαφίου δ της παραγράφου 1 τουλάχιστον οκταετή. Η προϋπηρεσία μειώνεται στη περίπτωση που ο τεχνικός ασφάλειας έχει επιμορφωθεί (άρθρο 8 παρ.5 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων (Κ.Ν.Υ.Α.Ε.) που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010)
Kάτοχοι των παραπάνω προσόντων θεωρούνται και όσοι έχουν τίτλους ή πιστοποιητικά της αλλοδαπής από τα οποία προκύπτει ότι είναι τεχνικοί ασφάλειας.
Στο άρθρο 13 του Κ.Ν.Υ.Α.Ε. αναφέρονται αναλυτικά οι απαιτούμενες ειδικότητες των τεχνικών ασφάλειας με βάση τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων.
Στο άρθρο 12 του Κ.Ν.Υ.Α.Ε. δίνεται η δυνατότητα σε επιχειρήσεις κατηγορίας Γ και Β με προσωπικό μέχρι 50 άτομα να αναλαμβάνουν καθήκοντα τεχνικού ασφάλειας οι ίδιοι οι εργοδότες ή και εργαζόμενοι με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και κατάλληλη επιμόρφωση.
Ποια είναι τα προσόντα του ιατρού εργασίας;
Τα προσόντα του ιατρού εργασίας περιγράφονται στις διατάξεις του άρθρου 16 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010 καθώς και στην Υ.Α. Υ7α/ΓΠ. Οικ. 112498/2009.
Καθήκοντα Ιατρού Εργασίας εκτελούν:
Α) Οι ιατροί που έχουν την ειδικότητα της Ιατρικής της Εργασίας.
Β) Οι ιατροί οι οποίοι στις 15-5-2009 εκτελούσαν καθήκοντα ιατρού εργασίας χωρίς να κατέχουν ή να ασκούν τον τίτλο της ειδικότητας της ιατρικής της εργασίας, αλλά τίτλο άλλης ειδικότητας.
Γ) Οι ιατροί χωρίς ειδικότητα, οι οποίοι στις 15-5-2009 είχαν συμβάσεις παροχής υπηρεσιών ιατρού εργασίας με επιχειρήσεις και αποδεικνύουν την άσκηση των καθηκόντων αυτών συνεχώς επί επτά τουλάχιστον έτη.
Με την Υ7α/ΓΠ.οικ. 112498/18.8.2009 (ΦΕΚ Β΄ 1775) Κοινή Απόφαση των Υπουργών Οικονομίας & Οικονομικών, Απασχόλησης & Κοινωνικής Προστασίας και Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, η οποία εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση της διάταξης του άρθρ. 12 του ν.3762/2009, προσδιορίστηκαν οι όροι και προϋποθέσεις αφενός για την απόκτηση της ειδικότητας της Ιατρικής της Εργασίας από ιατρούς άλλων ειδικοτήτων, αφετέρου δε για την άσκηση αυτής έως την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, οι διαδικαστικές λεπτομέρειες (αναζήτηση ειδικού ιατρού εργασίας, δικαιολογητικά, κ.λπ.) της σύναψης συμβάσεων των επιχειρήσεων με ιατρούς εργασίας καθορίστηκαν με τις 10041/27.1.2010 και 10057/11.2.2010 Εγκυκλίους του Ειδικού Γραμματέα του ΣΕΠΕ, στη βάση των οποίων πραγματοποιείται η συμμόρφωση των επιχειρήσεων στις πρόνοιες του θεσμικού πλαισίου για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία ως προς την παροχή υπηρεσιών Ιατρού Εργασίας.
Με το άρθρο 29 του νόμου 3996/2011 «Αναμόρφωση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, ρυθμίσεις θεμάτων Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 170 Α΄) προβλέφθηκαν μεταξύ άλλων:
Η δυνατότητα των ιατρών που κατέχουν την ειδικότητα της Ιατρικής της Εργασίας να προσφέρουν υπηρεσίες στην περιφέρεια άλλων ιατρικών συλλόγων χωρίς άδεια των συλλόγων αυτών.
Η σύνταξη Ειδικού Καταλόγου όπου εγγράφονται οι ιατροί που κατ' εξαίρεση μπορούν να ασκούν καθήκοντα ιατρού εργασίας. Η διαδικασία και ο τρόπος σύνταξης του Ειδικού Καταλόγου και κάθε άλλο θέμα που αφορά σε αυτόν θα καθορισθεί με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Ποιες είναι οι αρμοδιότητες του τεχνικού ασφάλειας;
Οι αρμοδιότητες του τεχνικού ασφάλειας περιγράφονται με τις διατάξεις του άρθρου 14 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010. Οι αρμοδιότητες αυτές είναι συμβουλευτικές προς τον εργοδότη. Συγκεκριμένα:
1. O τεχνικός ασφάλειας παρέχει στον εργοδότη υποδείξεις και συμβουλές, γραπτά ή προφορικά, σε θέματα σχετικά με την υγιεινή και ασφάλεια της εργασίας και την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων. Tις γραπτές υποδείξεις καταχωρεί σε ειδικό βιβλίο της επιχείρησης, το οποίο σελιδομετρείται και θεωρείται από την επιθεώρηση εργασίας. O εργοδότης έχει υποχρέωση να λαμβάνει γνώση ενυπογράφως των υποδείξεων που καταχωρούνται σ αυτό το βιβλίο.
2. Eιδικότερα ο τεχνικός ασφάλειας:
α) συμβουλεύει σε θέματα σχεδιασμού, προγραμματισμού, κατασκευής και συντήρησης των εγκαταστάσεων, εισαγωγής νέων παραγωγικών διαδικασιών, προμήθειας μέσων και εξοπλισμού, επιλογής και ελέγχου της αποτελεσματικότητας των ατομικών μέσων προστασίας καθώς και διαμόρφωσης και διευθέτησης των θέσεων και του περιβάλλοντος εργασίας και γενικά της οργάνωσης της παραγωγικής διαδικασίας.
β) ελέγχει την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των τεχνικών μέσων, πριν από τη λειτουργία τους καθώς και των παραγωγικών διαδικασιών και μεθόδων εργασίας πριν από την εφαρμογή τους και επιβλέπει την εφαρμογή των μέτρων υγείας και ασφάλειας της εργασίας και πρόληψης των ατυχημάτων, ενημερώνοντας σχετικά τους αρμόδιους προϊσταμένους των τμημάτων ή τη διεύθυνση της επιχείρησης.
3. Για την επίβλεψη των συνθηκών εργασίας ο τεχνικός ασφάλειας έχει υποχρέωση:
α) να επιθεωρεί τακτικά τις θέσεις εργασίας από πλευράς υγείας και ασφάλειας της εργασίας, να αναφέρει στον εργοδότη οποιαδήποτε παράλειψη των μέτρων υγείας και ασφάλειας να προτείνει μέτρα αντιμετώπισής της και να επιβλέπει την εφαρμογή τους.
β) να επιβλέπει την ορθή χρήση των ατομικών μέσων προστασίας.
γ) να ερευνά τα αίτια των εργατικών ατυχημάτων, να αναλύει τα αποτελέσματα των ερευνών, να τα αξιολογεί και να προτείνει μέτρα αποτροπής παρόμοιων ατυχημάτων.
δ) να εποπτεύει την εκτέλεση ασκήσεων πυρασφάλειας και συναγερμού για τη διαπίστωση ετοιμότητας προς αντιμετώπιση ατυχημάτων.
4. Για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην επιχείρηση ο τεχνικός ασφάλειας έχει υποχρέωση:
α) να μεριμνά ώστε οι εργαζόμενοι στην επιχείρηση να τηρούν τους κανόνες υγείας και ασφάλειας της εργασίας και να τους ενημερώνει και καθοδηγεί για την αποτροπή του επαγγελματικού κινδύνου που συνεπάγεται η εργασία τους.
β) να συμμετέχει στην κατάρτιση και εφαρμογή των προγραμμάτων εκπαίδευσης των εργαζομένων σε θέματα υγείας και ασφάλειας της εργασίας.
5. H άσκηση του έργου του τεχνικού ασφάλειας δεν αποκλείει την ανάθεση σε αυτόν από τον εργοδότη και άλλων καθηκόντων πέραν του ελάχιστου ορίου ωρών απασχόλησής ως τεχνικού ασφάλειας.
6. O τεχνικός ασφάλειας έχει κατά την άσκηση του έργου του ηθική ανεξαρτησία απέναντι στον εργοδότη και στους εργαζομένους. Tυχόν διαφωνία του με τον εργοδότη, για θέματα της αρμοδιότητάς του, δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο καταγγελίας της σύμβασής του. Σε κάθε περίπτωση η απόλυση του τεχνικού ασφάλειας πρέπει να είναι αιτιολογημένη.
7. O τεχνικός ασφάλειας έχει υποχρέωση να τηρεί το επιχειρησιακό απόρρητο.
Ποιες είναι οι αρμοδιότητες του ιατρού εργασίας;
Οι αρμοδιότητες του ιατρού εργασίας περιγράφονται στις διατάξεις του άρθρου 17 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010. Οι αρμοδιότητες αυτές είναι συμβουλευτικές προς τον εργοδότη και περιλαμβάνουν την επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων. Συγκεκριμένα:
1. O ιατρός εργασίας παρέχει υποδείξεις & συμβουλές στον εργοδότη, στους εργαζόμενους και στους εκπροσώπους τους, γραπτά ή προφορικά, σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για τη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων. Tις γραπτές υποδείξεις ο ιατρός εργασίας καταχωρεί στο ειδικό βιβλίο του άρθρου 6 του νόμου αυτού. O εργοδότης λαμβάνει γνώση ενυπογράφως των υποδείξεων που καταχωρούνται σε αυτό το βιβλίο.
2. Eιδικότερα ο ιατρός εργασίας συμβουλεύει σε θέματα:
α) σχεδιασμού προγραμματισμού, τροποποίησης της παραγωγικής διαδικασίας, κατασκευής και συντήρησης εγκαταστάσεων, σύμφωνα με τους κανόνες υγείας και ασφάλειας της εργασίας
β) λήψης μέτρων προστασίας, κατά την εισαγωγή και χρήση υλών και προμήθειας μέσων εξοπλισμού
γ) φυσιολογίας και ψυχολογίας της εργασίας, εργονομίας και υγείας της εργασίας, της διευθέτησης και διαμόρφωσης των θέσεων και του περιβάλλοντος της εργασίας και της οργάνωσης της παραγωγικής διαδικασίας
δ) οργάνωσης υπηρεσίας παροχής πρώτων βοηθειών
ε) αρχικής τοποθέτησης και αλλαγής θέσης εργασίας για λόγους υγείας, προσωρινά ή μόνιμα καθώς και ένταξης ή επανένταξης μειονεκτούντων ατόμων στην παραγωγική διαδικασία, ακόμη και με υπόδειξη αναμόρφωσης της θέσης εργασίας
στ) δεν επιτρέπεται ο ιατρός εργασίας να χρησιμοποιείται για να επαληθεύει το δικαιολογημένο ή μη λόγω νόσου, απουσίας εργαζομένου.
3. Για την επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων ο ιατρός εργασίας έχει υποχρέωση:
α) Να προβαίνει σε ιατρικό έλεγχο των εργαζομένων σε σχέση με τη θέση εργασίας τους, μετά την πρόσληψή τους ή την αλλαγή θέσης εργασίας, καθώς και σε περιοδικό ιατρικό έλεγχο κατά την κρίση του επιθεωρητή εργασίας ύστερα από αίτημα της επιτροπής υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, όταν τούτο δεν ορίζεται από το νόμο. Mεριμνά για τη διενέργεια ιατρικών εξετάσεων και μετρήσεων παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος σε εφαρμογή των διατάξεων που ισχύουν κάθε φορά. Εκτιμά την καταλληλότητα των εργαζομένων για τη συγκεκριμένη εργασία, αξιολογεί και καταχωρεί τα αποτελέσματα των εξετάσεων, εκδίδει βεβαίωση των παραπάνω εκτιμήσεων και την κοινοποιεί στον εργοδότη. Tο περιεχόμενο της βεβαίωσης πρέπει να εξασφαλίζει το ιατρικό απόρρητο υπέρ του εργαζόμενου και μπορεί να ελεγχθεί από τους υγειονομικούς επιθεωρητές του Yπουργείου Eργασίας για την κατοχύρωση του εργαζόμενου και του εργοδότη.
β) Eπιβλέπει την εφαρμογή των μέτρων προστασίας της υγείας των εργαζομένων και πρόληψης των ατυχημάτων. Για το σκοπό αυτό:
i. επιθεωρεί τακτικά θέσεις εργασίας και αναφέρει οποιαδήποτε παράλειψη, προτείνει μέτρα αντιμετώπισης των παραλείψεων και επιβλέπει την εφαρμογή τους
ii. επεξηγεί την αναγκαιότητα της σωστής χρήσης των ατομικών μέσων προστασίας
iii. ερευνά τις αιτίες των ασθενειών που οφείλονται στην εργασία, αναλύει και αξιολογεί τα αποτελέσματα των ερευνών και προτείνει μέτρα για την πρόληψη των ασθενειών αυτών
iv. επιβλέπει τη συμμόρφωση των εργαζομένων στους κανόνες υγείας και ασφάλειας της εργασίας, ενημερώνει τους εργαζόμενους για τους κινδύνους που προέρχονται από την εργασία τους, καθώς και για τους τρόπους πρόληψής τους
v. παρέχει επείγουσα θεραπεία σε περίπτωση ατυχήματος ή αιφνίδιας νόσου. Eκτελεί προγράμματα εμβολιασμού των εργαζομένων με εντολή της αρμόδιας διεύθυνσης υγιεινής της νομαρχίας, όπου εδρεύει η επιχείρηση.
γ) O ιατρός εργασίας έχει υποχρέωση να τηρεί το ιατρικό και επιχειρησιακό απόρρητο.
δ) O ιατρός εργασίας αναγγέλλει μέσω της επιχείρησης στην επιθεώρηση εργασίας ασθένειες των εργαζομένων που οφείλονται στην εργασία.
ε) O ιατρός πρέπει να ενημερώνεται από τον εργοδότη και τους εργαζομένους για οποιοδήποτε παράγοντα στο χώρο εργασίας που έχει επίπτωση στην υγεία.
στ) H επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων δεν μπορεί να συνεπάγεται οικονομική επιβάρυνση για αυτούς και πρέπει να γίνεται κατά τη διάρκεια των ωρών εργασίας τους.
ζ) O ιατρός εργασίας έχει κατά την άσκηση του έργου του ηθική ανεξαρτησία απέναντι στον εργοδότη και στους εργαζομένους. Τυχόν διαφωνία του με τον εργοδότη, για θέματα της αρμοδιότητάς του, δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο καταγγελίας της σύμβασής του. Σε κάθε περίπτωση η απόλυση ιατρού εργασίας πρέπει να είναι αιτιολογημένη.
Πρέπει να συνεργάζονται ο τεχνικός ασφαλείας, ο γιατρός εργασίας, ο εργοδότης και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων;
Ο τεχνικός ασφάλειας και ο ιατρός εργασίας υποχρεούνται να συνεργάζονται (διατάξεις του άρθρου 20 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010) πραγματοποιώντας κοινούς ελέγχους. Επίσης οφείλουν να συνεργάζονται με τους εκπροσώπους των εργαζομένων ή την επιτροπή υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων (Ε.Υ.Α.Ε.) και να τους ενημερώνουν για κάθε σημαντικό θέμα υγείας και ασφάλειας της εργασίας στην επιχείρηση και να τους παρέχουν κατάλληλες συμβουλές. Ο εργοδότης οφείλει να συνεργάζεται με όλους αυτούς.
Πως ανατίθενται καθήκοντα σε τεχνικούς ασφάλειας & ιατρούς εργασίας;
Ο εργοδότης δύναται να επιλέξει μεταξύ της ανάθεσης των καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας ή/και ιατρού εργασίας σε εργαζομένους στην επιχείρηση ή σε άτομα εκτός της επιχείρησης ή της σύναψης σύμβασης με τις Εξωτερικές Υπηρεσίες Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞ.Υ.Π.Π.) του άρθρου 23 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010 ή συνδυασμό μεταξύ αυτών των δυνατοτήτων.
Σε ποιες επιχειρήσεις μπορεί να παρέχει υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας ο ίδιος ο εργοδότης;
Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 10, 11, 13, 22, του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010:
1. Στις επιχειρήσεις που υπάγονται στην κατηγορία Γ και απασχολούν λιγότερους από 50 εργαζόμενους ο εργοδότης δύναται να αναλάβει ο ίδιος τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρησή του εφόσον επιμορφωθεί κατάλληλα, σύμφωνα με το άρθρο 22.
2. Στις επιχειρήσεις που υπάγονται στις κατηγορίες Β΄ και Γ΄ και απασχολούν λιγότερους από 50 εργαζομένους, επιτρέπεται να αναλάβει ο ίδιος ο εργοδότης τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρησή του, εφόσον έχει τα προσόντα των περιπτώσεων α΄ ή β΄ ή γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 11 και μία από τις ειδικότητες τεχνικών ασφάλειας, που σύμφωνα με το άρθρο 13 προβλέπονται για τον κλάδο οικονομικής δραστηριότητας που ανήκει η επιχείρηση του.
3. Στην περίπτωση των ανωτέρω επιχειρήσεων που υπάγονται στην κατηγορία Β΄ και απασχολούν λιγότερους από 20 εργαζομένους, αν ο εργοδότης έχει τα προσόντα των περιπτώσεων α΄ ή β΄ ή γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 11 και μία από τις ειδικότητες τεχνικών ασφάλειας, που σύμφωνα με το άρθρο 13 δεν προβλέπεται για τον κλάδο οικονομικής δραστηριότητας που ανήκει η επιχείρησή του, επιτρέπεται να αναλάβει ο ίδιος τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρηση του, με την προϋπόθεση κατάλληλης επιμόρφωσης διάρκειας τουλάχιστον 35 ωρών, σύμφωνα με το άρθρο 22.
4. Στις επιχειρήσεις που υπάγονται στην κατηγορία Β΄ του άρθρου 10 και απασχολούν μέχρι και 6 εργαζομένους, επιτρέπεται να αναλάβει ο ίδιος ο εργοδότης τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρηση του με την προϋπόθεση κατάλληλης επιμόρφωσης διάρκειας τουλάχιστον 35 ωρών σύμφωνα με το άρθρο 22 και εφόσον είναι πτυχιούχος τεχνικής ειδικότητας Τεχνικού Επαγγελματικού Εκπαιδευτηρίου ή Ινστιτούτου Επαγγελματικής Κατάρτισης ή άλλης αναγνωρισμένης τεχνικής επαγγελματικής σχολής και το αντικείμενο των σπουδών του σχετίζεται με τη δραστηριότητα της επιχείρησής του.
5. Σε επιχειρήσεις που υπάγονται στην κατηγορία Β΄ και απασχολούν μέχρι και 3 εργαζομένους επιτρέπεται να αναλάβει ο ίδιος ο εργοδότης τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρηση του με την προϋπόθεση κατάλληλης επιμόρφωσης διάρκειας τουλάχιστον 35 ωρών, σύμφωνα με το άρθρο 22 και εφόσον έχει άδεια άσκησης τεχνικού επαγγέλματος εμπειροτέχνη και το αντικείμενο της άδειας του σχετίζεται με τη δραστηριότητα της επιχείρησής του και αποδεδειγμένα ασκεί επί δεκαετία και πλέον την οικονομική δραστηριότητα για την οποία θα αναλάβει τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας.
Ποιες επιχειρήσεις έχουν υποχρέωση για ύπαρξη γραπτής εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου;
Όλες οι επιχειρήσεις με βάση το άρθρο 43 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010. Εκεί ορίζεται και το περιεχόμενό της. Ο εργοδότης έχει την ευθύνη της σύνταξής της, πραγματοποιείται δε από τον τεχνικό ασφάλειας, τον ιατρό εργασίας, ΕΣΥΠΠ ή ΕΞΥΠΠ σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.
Ποιος έχει την ευθύνη για τα θέματα υγείας & ασφάλειας των εργαζομένων;
Ο εργοδότης (Αρχή ευθύνης του εργοδότη). Όλες οι άλλες υπηρεσίες είναι συμβουλευτικές για να τον διευκολύνουν στο έργο του. Ακόμη και αν χρησιμοποιεί υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας, φέρει ακέραια την ευθύνη να εξασφαλίζει την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας και να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα που εξασφαλίζουν την ασφάλεια και την υγεία των τρίτων (άρθρο 42 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010).
Ποιες είναι οι υποχρεώσεις των εργαζομένων;
Σύμφωνα με το άρθρο 49 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010, κάθε εργαζόμενος έχει υποχρέωση να εφαρμόζει τους κανόνες υγείας και ασφάλειας και να φροντίζει ανάλογα με τις δυνατότητές του, για την ασφάλεια και την υγεία του καθώς και για την ασφάλεια και την υγεία των άλλων ατόμων που επηρεάζονται από τις πράξεις ή παραλείψεις του κατά την εργασία σύμφωνα με την εκπαίδευσή του και τις κατάλληλες οδηγίες του εργοδότη του. Για την πραγματοποίηση αυτών των στόχων, οι εργαζόμενοι οφείλουν ειδικότερα, σύμφωνα με την εκπαίδευσή τους και τις κατάλληλες οδηγίες του εργοδότη τους:
α) Nα χρησιμοποιούν σωστά τις μηχανές, τις συσκευές, τα εργαλεία, τις επικίνδυνες ουσίες, τα μεταφορικά και άλλα μέσα.
β) Nα χρησιμοποιούν σωστά τον ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό που τίθεται στη διάθεσή τους και μετά τη χρήση να τον τακτοποιούν στη θέση του.
γ) Nα μη θέτουν εκτός λειτουργίας, αλλάζουν ή μετατοπίζουν αυθαίρετα τους μηχανισμούς ασφάλειας των μηχανών, εργαλείων, συσκευών, εγκαταστάσεων και κτιρίων και να χρησιμοποιούν σωστά αυτούς τους μηχανισμούς ασφαλείας.
δ) Nα αναφέρουν αμέσως στον εργοδότη ή/και σε όσους ασκούν αρμοδιότητες τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας, όλες τις καταστάσεις που μπορεί να θεωρηθεί εύλογα ότι παρουσιάζουν άμεσο και σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία, καθώς και κάθε έλλειψη που διαπιστώνεται στα συστήματα προστασίας.
ε) Nα συντρέχουν τον εργοδότη και όσους ασκούν αρμοδιότητες τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας, όσον καιρό χρειαστεί, ώστε να καταστεί δυνατή η εκπλήρωση όλων των καθηκόντων ή απαιτήσεων, που επιβάλλονται από την αρμόδια επιθεώρηση εργασίας για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία.
στ) Nα συντρέχουν τον εργοδότη και όσους ασκούν αρμοδιότητες τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας, όσον καιρό χρειαστεί, ώστε ο εργοδότης να μπορεί να εγγυηθεί ότι το περιβάλλον και οι συνθήκες εργασίας είναι ασφαλείς και χωρίς κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία εντός του πεδίου δραστηριότητάς τους.
Oι εργαζόμενοι έχουν υποχρέωση να παρακολουθούν τα σχετικά σεμινάρια ή άλλα επιμορφωτικά προγράμματα σε θέματα υγείας και ασφάλειας της εργασίας.
Πρέπει να δηλώνονται όλα τα εργατικά ατυχήματα;
Ναι, όλα τα εργατικά ατυχήματα πρέπει να δηλώνονται εντός 24 ωρών και εφόσον πρόκειται περί σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου, ο εργοδότης πρέπει να τηρεί αμετάβλητα όλα τα στοιχεία που δύνανται να χρησιμεύσουν για εξακρίβωση των αιτίων του ατυχήματος (διατάξεις του άρθρου 43 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010).
Πού πρέπει να δηλώνονται τα εργατικά ατυχήματα;
Στις αρμόδιες επιθεωρήσεις εργασίες Ασφάλειας και Υγείας, στις πλησιέστερες αστυνομικές αρχές και στις αρμόδιες υπηρεσίες του ασφαλιστικού οργανισμού που υπάγεται ο εργαζόμενος (διατάξεις του άρθρου 43 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010).
Προστατεύονται οι ανήλικοι κατά την απασχόλησή τους;
Ναι, υπάρχουν διατάξεις (άρθρα 50 μέχρι 67) του κώδικα νόμων που κυρώθηκε με το ν. 3850/2010) που εφαρμόζονται σε κάθε μορφή απασχόλησης και αυτοαπασχόλησης ανηλίκων. Ως ανήλικοι θεωρούνται όσοι δεν έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας. Μέτρα για την προστασία των ανηλίκων αναφέρονται επίσης στο πδ 62/1998 «Μέτρα για την προστασία των νέων κατά την εργασία, σε συμμόρφωση με την οδηγία 94/33/ΕΚ» καθώς και στην υα 130621/2003 «Εργασίες, έργα και δραστηριότητες στις οποίες απαγορεύεται να απασχολούνται ανήλικοι».
Προστατεύονται οι έγκυες κατά την απασχόλησή τους;
Ναι, υπάρχουν διατάξεις για την προστασία των εγκύων εργαζομένων. Συγκεκριμένα, υπάρχει το πδ 176/1997 «Μέτρα για την βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων σε συμμόρφωση με την οδηγία 92/85/ΕΟΚ» όπως τροποποιήθηκε με το πδ 41/2003.
Πόσες ώρες ετησίως πρέπει να απασχολείται κατ’ελάχιστο ο τεχνικός ασφάλειας;
Με βάση την κατηγοριοποίηση της επιχείρησης καθορίζονται συντελεστές από τις διατάξεις του άρθρου 21 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010, που πολλαπλασιαζόμενοι επί τον αριθμό των εργαζομένων δίνουν τις ελάχιστες ώρες ετήσιας απασχόλησης τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας για κάθε μία από τις κατηγορίες επιχειρήσεων που κατανέμονται κατά μήνα με κοινή συμφωνία του εργοδότη και της Επιτροπής Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων (όπου υπάρχει).
Οι ώρες αυτές δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να είναι λιγότερες από 25 ώρες για επιχειρήσεις που απασχολούν μέχρι 20 εργαζόμενους, 50 ώρες για επιχειρήσεις που απασχολούν από 20 μέχρι 50 εργαζόμενους, και 75 ώρες για επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 50.
Ποια είναι τα προσόντα του τεχνικού ασφάλειας;
Τα προσόντα του τεχνικού ασφάλειας περιγράφονται στις διατάξεις του άρθρου 11 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010. Με βάση αυτά ο τεχνικός ασφάλειας πρέπει να έχει:
α)Πτυχίο πολυτεχνείου ή πολυτεχνικής σχολής ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος του εσωτερικού ή ισότιμων σχολών του εξωτερικού, που το αντικείμενο σπουδών έχει σχέση με τις εγκαταστάσεις και την παραγωγική διαδικασία και άδεια άσκησης επαγγέλματος, που χορηγείται από το Tεχνικό Eπιμελητήριο της Eλλάδας (TEE).
β)Πτυχίο πανεπιστημιακής σχολής εσωτερικού ή ισότιμων σχολών του εξωτερικού, που το αντικείμενο σπουδών έχει σχέση με τις εγκαταστάσεις και την παραγωγική διαδικασία και άδεια άσκησης επαγγέλματος, όταν αυτή προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία.
γ)Πτυχίο τεχνολογικού εκπαιδευτικού ιδρύματος ή ισότιμων σχολών του εξωτερικού ή πτυχίο των πρώην σχολών υπομηχανικών και των KATEE.
δ)Απολυτήριο τεχνικού λυκείου ή μέσης τεχνικής σχολής ή άλλης αναγνωρισμένης τεχνικής επαγγελματικής σχολής του εσωτερικού ή ισότιμων σχολών του εξωτερικού ή άδεια άσκησης επαγγέλματος εμπειροτέχνη.
Προϋπηρεσία που υπολογίζεται από την απόκτηση του απολυτηρίου ή πτυχίου, για τους τεχνικούς των εδαφίων α και β της παραγράφου 1 αυτού του άρθρου τουλάχιστον διετή, για τους τεχνικούς του εδαφίου γ της παραγράφου 1 τουλάχιστον πενταετή και για τους τεχνικούς του εδαφίου δ της παραγράφου 1 τουλάχιστον οκταετή. Η προϋπηρεσία μειώνεται στη περίπτωση που ο τεχνικός ασφάλειας έχει επιμορφωθεί (άρθρο 8 παρ.5 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων (Κ.Ν.Υ.Α.Ε.) που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010)
Kάτοχοι των παραπάνω προσόντων θεωρούνται και όσοι έχουν τίτλους ή πιστοποιητικά της αλλοδαπής από τα οποία προκύπτει ότι είναι τεχνικοί ασφάλειας.
Στο άρθρο 13 του Κ.Ν.Υ.Α.Ε. αναφέρονται αναλυτικά οι απαιτούμενες ειδικότητες των τεχνικών ασφάλειας με βάση τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων.
Στο άρθρο 12 του Κ.Ν.Υ.Α.Ε. δίνεται η δυνατότητα σε επιχειρήσεις κατηγορίας Γ και Β με προσωπικό μέχρι 50 άτομα να αναλαμβάνουν καθήκοντα τεχνικού ασφάλειας οι ίδιοι οι εργοδότες ή και εργαζόμενοι με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και κατάλληλη επιμόρφωση.
Ποια είναι τα προσόντα του ιατρού εργασίας;
Τα προσόντα του ιατρού εργασίας περιγράφονται στις διατάξεις του άρθρου 16 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010 καθώς και στην Υ.Α. Υ7α/ΓΠ. Οικ. 112498/2009.
Καθήκοντα Ιατρού Εργασίας εκτελούν:
Α) Οι ιατροί που έχουν την ειδικότητα της Ιατρικής της Εργασίας.
Β) Οι ιατροί οι οποίοι στις 15-5-2009 εκτελούσαν καθήκοντα ιατρού εργασίας χωρίς να κατέχουν ή να ασκούν τον τίτλο της ειδικότητας της ιατρικής της εργασίας, αλλά τίτλο άλλης ειδικότητας.
Γ) Οι ιατροί χωρίς ειδικότητα, οι οποίοι στις 15-5-2009 είχαν συμβάσεις παροχής υπηρεσιών ιατρού εργασίας με επιχειρήσεις και αποδεικνύουν την άσκηση των καθηκόντων αυτών συνεχώς επί επτά τουλάχιστον έτη.
Με την Υ7α/ΓΠ.οικ. 112498/18.8.2009 (ΦΕΚ Β΄ 1775) Κοινή Απόφαση των Υπουργών Οικονομίας & Οικονομικών, Απασχόλησης & Κοινωνικής Προστασίας και Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, η οποία εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση της διάταξης του άρθρ. 12 του ν.3762/2009, προσδιορίστηκαν οι όροι και προϋποθέσεις αφενός για την απόκτηση της ειδικότητας της Ιατρικής της Εργασίας από ιατρούς άλλων ειδικοτήτων, αφετέρου δε για την άσκηση αυτής έως την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, οι διαδικαστικές λεπτομέρειες (αναζήτηση ειδικού ιατρού εργασίας, δικαιολογητικά, κ.λπ.) της σύναψης συμβάσεων των επιχειρήσεων με ιατρούς εργασίας καθορίστηκαν με τις 10041/27.1.2010 και 10057/11.2.2010 Εγκυκλίους του Ειδικού Γραμματέα του ΣΕΠΕ, στη βάση των οποίων πραγματοποιείται η συμμόρφωση των επιχειρήσεων στις πρόνοιες του θεσμικού πλαισίου για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία ως προς την παροχή υπηρεσιών Ιατρού Εργασίας.
Με το άρθρο 29 του νόμου 3996/2011 «Αναμόρφωση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, ρυθμίσεις θεμάτων Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 170 Α΄) προβλέφθηκαν μεταξύ άλλων:
Η δυνατότητα των ιατρών που κατέχουν την ειδικότητα της Ιατρικής της Εργασίας να προσφέρουν υπηρεσίες στην περιφέρεια άλλων ιατρικών συλλόγων χωρίς άδεια των συλλόγων αυτών.
Η σύνταξη Ειδικού Καταλόγου όπου εγγράφονται οι ιατροί που κατ' εξαίρεση μπορούν να ασκούν καθήκοντα ιατρού εργασίας. Η διαδικασία και ο τρόπος σύνταξης του Ειδικού Καταλόγου και κάθε άλλο θέμα που αφορά σε αυτόν θα καθορισθεί με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Ποιες είναι οι αρμοδιότητες του τεχνικού ασφάλειας;
Οι αρμοδιότητες του τεχνικού ασφάλειας περιγράφονται με τις διατάξεις του άρθρου 14 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010. Οι αρμοδιότητες αυτές είναι συμβουλευτικές προς τον εργοδότη. Συγκεκριμένα:
1. O τεχνικός ασφάλειας παρέχει στον εργοδότη υποδείξεις και συμβουλές, γραπτά ή προφορικά, σε θέματα σχετικά με την υγιεινή και ασφάλεια της εργασίας και την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων. Tις γραπτές υποδείξεις καταχωρεί σε ειδικό βιβλίο της επιχείρησης, το οποίο σελιδομετρείται και θεωρείται από την επιθεώρηση εργασίας. O εργοδότης έχει υποχρέωση να λαμβάνει γνώση ενυπογράφως των υποδείξεων που καταχωρούνται σ αυτό το βιβλίο.
2. Eιδικότερα ο τεχνικός ασφάλειας:
α) συμβουλεύει σε θέματα σχεδιασμού, προγραμματισμού, κατασκευής και συντήρησης των εγκαταστάσεων, εισαγωγής νέων παραγωγικών διαδικασιών, προμήθειας μέσων και εξοπλισμού, επιλογής και ελέγχου της αποτελεσματικότητας των ατομικών μέσων προστασίας καθώς και διαμόρφωσης και διευθέτησης των θέσεων και του περιβάλλοντος εργασίας και γενικά της οργάνωσης της παραγωγικής διαδικασίας.
β) ελέγχει την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των τεχνικών μέσων, πριν από τη λειτουργία τους καθώς και των παραγωγικών διαδικασιών και μεθόδων εργασίας πριν από την εφαρμογή τους και επιβλέπει την εφαρμογή των μέτρων υγείας και ασφάλειας της εργασίας και πρόληψης των ατυχημάτων, ενημερώνοντας σχετικά τους αρμόδιους προϊσταμένους των τμημάτων ή τη διεύθυνση της επιχείρησης.
3. Για την επίβλεψη των συνθηκών εργασίας ο τεχνικός ασφάλειας έχει υποχρέωση:
α) να επιθεωρεί τακτικά τις θέσεις εργασίας από πλευράς υγείας και ασφάλειας της εργασίας, να αναφέρει στον εργοδότη οποιαδήποτε παράλειψη των μέτρων υγείας και ασφάλειας να προτείνει μέτρα αντιμετώπισής της και να επιβλέπει την εφαρμογή τους.
β) να επιβλέπει την ορθή χρήση των ατομικών μέσων προστασίας.
γ) να ερευνά τα αίτια των εργατικών ατυχημάτων, να αναλύει τα αποτελέσματα των ερευνών, να τα αξιολογεί και να προτείνει μέτρα αποτροπής παρόμοιων ατυχημάτων.
δ) να εποπτεύει την εκτέλεση ασκήσεων πυρασφάλειας και συναγερμού για τη διαπίστωση ετοιμότητας προς αντιμετώπιση ατυχημάτων.
4. Για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην επιχείρηση ο τεχνικός ασφάλειας έχει υποχρέωση:
α) να μεριμνά ώστε οι εργαζόμενοι στην επιχείρηση να τηρούν τους κανόνες υγείας και ασφάλειας της εργασίας και να τους ενημερώνει και καθοδηγεί για την αποτροπή του επαγγελματικού κινδύνου που συνεπάγεται η εργασία τους.
β) να συμμετέχει στην κατάρτιση και εφαρμογή των προγραμμάτων εκπαίδευσης των εργαζομένων σε θέματα υγείας και ασφάλειας της εργασίας.
5. H άσκηση του έργου του τεχνικού ασφάλειας δεν αποκλείει την ανάθεση σε αυτόν από τον εργοδότη και άλλων καθηκόντων πέραν του ελάχιστου ορίου ωρών απασχόλησής ως τεχνικού ασφάλειας.
6. O τεχνικός ασφάλειας έχει κατά την άσκηση του έργου του ηθική ανεξαρτησία απέναντι στον εργοδότη και στους εργαζομένους. Tυχόν διαφωνία του με τον εργοδότη, για θέματα της αρμοδιότητάς του, δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο καταγγελίας της σύμβασής του. Σε κάθε περίπτωση η απόλυση του τεχνικού ασφάλειας πρέπει να είναι αιτιολογημένη.
7. O τεχνικός ασφάλειας έχει υποχρέωση να τηρεί το επιχειρησιακό απόρρητο.
Ποιες είναι οι αρμοδιότητες του ιατρού εργασίας;
Οι αρμοδιότητες του ιατρού εργασίας περιγράφονται στις διατάξεις του άρθρου 17 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010. Οι αρμοδιότητες αυτές είναι συμβουλευτικές προς τον εργοδότη και περιλαμβάνουν την επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων. Συγκεκριμένα:
1. O ιατρός εργασίας παρέχει υποδείξεις & συμβουλές στον εργοδότη, στους εργαζόμενους και στους εκπροσώπους τους, γραπτά ή προφορικά, σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για τη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων. Tις γραπτές υποδείξεις ο ιατρός εργασίας καταχωρεί στο ειδικό βιβλίο του άρθρου 6 του νόμου αυτού. O εργοδότης λαμβάνει γνώση ενυπογράφως των υποδείξεων που καταχωρούνται σε αυτό το βιβλίο.
2. Eιδικότερα ο ιατρός εργασίας συμβουλεύει σε θέματα:
α) σχεδιασμού προγραμματισμού, τροποποίησης της παραγωγικής διαδικασίας, κατασκευής και συντήρησης εγκαταστάσεων, σύμφωνα με τους κανόνες υγείας και ασφάλειας της εργασίας
β) λήψης μέτρων προστασίας, κατά την εισαγωγή και χρήση υλών και προμήθειας μέσων εξοπλισμού
γ) φυσιολογίας και ψυχολογίας της εργασίας, εργονομίας και υγείας της εργασίας, της διευθέτησης και διαμόρφωσης των θέσεων και του περιβάλλοντος της εργασίας και της οργάνωσης της παραγωγικής διαδικασίας
δ) οργάνωσης υπηρεσίας παροχής πρώτων βοηθειών
ε) αρχικής τοποθέτησης και αλλαγής θέσης εργασίας για λόγους υγείας, προσωρινά ή μόνιμα καθώς και ένταξης ή επανένταξης μειονεκτούντων ατόμων στην παραγωγική διαδικασία, ακόμη και με υπόδειξη αναμόρφωσης της θέσης εργασίας
στ) δεν επιτρέπεται ο ιατρός εργασίας να χρησιμοποιείται για να επαληθεύει το δικαιολογημένο ή μη λόγω νόσου, απουσίας εργαζομένου.
3. Για την επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων ο ιατρός εργασίας έχει υποχρέωση:
α) Να προβαίνει σε ιατρικό έλεγχο των εργαζομένων σε σχέση με τη θέση εργασίας τους, μετά την πρόσληψή τους ή την αλλαγή θέσης εργασίας, καθώς και σε περιοδικό ιατρικό έλεγχο κατά την κρίση του επιθεωρητή εργασίας ύστερα από αίτημα της επιτροπής υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, όταν τούτο δεν ορίζεται από το νόμο. Mεριμνά για τη διενέργεια ιατρικών εξετάσεων και μετρήσεων παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος σε εφαρμογή των διατάξεων που ισχύουν κάθε φορά. Εκτιμά την καταλληλότητα των εργαζομένων για τη συγκεκριμένη εργασία, αξιολογεί και καταχωρεί τα αποτελέσματα των εξετάσεων, εκδίδει βεβαίωση των παραπάνω εκτιμήσεων και την κοινοποιεί στον εργοδότη. Tο περιεχόμενο της βεβαίωσης πρέπει να εξασφαλίζει το ιατρικό απόρρητο υπέρ του εργαζόμενου και μπορεί να ελεγχθεί από τους υγειονομικούς επιθεωρητές του Yπουργείου Eργασίας για την κατοχύρωση του εργαζόμενου και του εργοδότη.
β) Eπιβλέπει την εφαρμογή των μέτρων προστασίας της υγείας των εργαζομένων και πρόληψης των ατυχημάτων. Για το σκοπό αυτό:
i. επιθεωρεί τακτικά θέσεις εργασίας και αναφέρει οποιαδήποτε παράλειψη, προτείνει μέτρα αντιμετώπισης των παραλείψεων και επιβλέπει την εφαρμογή τους
ii. επεξηγεί την αναγκαιότητα της σωστής χρήσης των ατομικών μέσων προστασίας
iii. ερευνά τις αιτίες των ασθενειών που οφείλονται στην εργασία, αναλύει και αξιολογεί τα αποτελέσματα των ερευνών και προτείνει μέτρα για την πρόληψη των ασθενειών αυτών
iv. επιβλέπει τη συμμόρφωση των εργαζομένων στους κανόνες υγείας και ασφάλειας της εργασίας, ενημερώνει τους εργαζόμενους για τους κινδύνους που προέρχονται από την εργασία τους, καθώς και για τους τρόπους πρόληψής τους
v. παρέχει επείγουσα θεραπεία σε περίπτωση ατυχήματος ή αιφνίδιας νόσου. Eκτελεί προγράμματα εμβολιασμού των εργαζομένων με εντολή της αρμόδιας διεύθυνσης υγιεινής της νομαρχίας, όπου εδρεύει η επιχείρηση.
γ) O ιατρός εργασίας έχει υποχρέωση να τηρεί το ιατρικό και επιχειρησιακό απόρρητο.
δ) O ιατρός εργασίας αναγγέλλει μέσω της επιχείρησης στην επιθεώρηση εργασίας ασθένειες των εργαζομένων που οφείλονται στην εργασία.
ε) O ιατρός πρέπει να ενημερώνεται από τον εργοδότη και τους εργαζομένους για οποιοδήποτε παράγοντα στο χώρο εργασίας που έχει επίπτωση στην υγεία.
στ) H επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων δεν μπορεί να συνεπάγεται οικονομική επιβάρυνση για αυτούς και πρέπει να γίνεται κατά τη διάρκεια των ωρών εργασίας τους.
ζ) O ιατρός εργασίας έχει κατά την άσκηση του έργου του ηθική ανεξαρτησία απέναντι στον εργοδότη και στους εργαζομένους. Τυχόν διαφωνία του με τον εργοδότη, για θέματα της αρμοδιότητάς του, δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο καταγγελίας της σύμβασής του. Σε κάθε περίπτωση η απόλυση ιατρού εργασίας πρέπει να είναι αιτιολογημένη.
Πρέπει να συνεργάζονται ο τεχνικός ασφαλείας, ο γιατρός εργασίας, ο εργοδότης και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων;
Ο τεχνικός ασφάλειας και ο ιατρός εργασίας υποχρεούνται να συνεργάζονται (διατάξεις του άρθρου 20 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010) πραγματοποιώντας κοινούς ελέγχους. Επίσης οφείλουν να συνεργάζονται με τους εκπροσώπους των εργαζομένων ή την επιτροπή υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων (Ε.Υ.Α.Ε.) και να τους ενημερώνουν για κάθε σημαντικό θέμα υγείας και ασφάλειας της εργασίας στην επιχείρηση και να τους παρέχουν κατάλληλες συμβουλές. Ο εργοδότης οφείλει να συνεργάζεται με όλους αυτούς.
Πως ανατίθενται καθήκοντα σε τεχνικούς ασφάλειας & ιατρούς εργασίας;
Ο εργοδότης δύναται να επιλέξει μεταξύ της ανάθεσης των καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας ή/και ιατρού εργασίας σε εργαζομένους στην επιχείρηση ή σε άτομα εκτός της επιχείρησης ή της σύναψης σύμβασης με τις Εξωτερικές Υπηρεσίες Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞ.Υ.Π.Π.) του άρθρου 23 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010 ή συνδυασμό μεταξύ αυτών των δυνατοτήτων.
Σε ποιες επιχειρήσεις μπορεί να παρέχει υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας ο ίδιος ο εργοδότης;
Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 10, 11, 13, 22, του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010:
1. Στις επιχειρήσεις που υπάγονται στην κατηγορία Γ και απασχολούν λιγότερους από 50 εργαζόμενους ο εργοδότης δύναται να αναλάβει ο ίδιος τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρησή του εφόσον επιμορφωθεί κατάλληλα, σύμφωνα με το άρθρο 22.
2. Στις επιχειρήσεις που υπάγονται στις κατηγορίες Β΄ και Γ΄ και απασχολούν λιγότερους από 50 εργαζομένους, επιτρέπεται να αναλάβει ο ίδιος ο εργοδότης τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρησή του, εφόσον έχει τα προσόντα των περιπτώσεων α΄ ή β΄ ή γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 11 και μία από τις ειδικότητες τεχνικών ασφάλειας, που σύμφωνα με το άρθρο 13 προβλέπονται για τον κλάδο οικονομικής δραστηριότητας που ανήκει η επιχείρηση του.
3. Στην περίπτωση των ανωτέρω επιχειρήσεων που υπάγονται στην κατηγορία Β΄ και απασχολούν λιγότερους από 20 εργαζομένους, αν ο εργοδότης έχει τα προσόντα των περιπτώσεων α΄ ή β΄ ή γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 11 και μία από τις ειδικότητες τεχνικών ασφάλειας, που σύμφωνα με το άρθρο 13 δεν προβλέπεται για τον κλάδο οικονομικής δραστηριότητας που ανήκει η επιχείρησή του, επιτρέπεται να αναλάβει ο ίδιος τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρηση του, με την προϋπόθεση κατάλληλης επιμόρφωσης διάρκειας τουλάχιστον 35 ωρών, σύμφωνα με το άρθρο 22.
4. Στις επιχειρήσεις που υπάγονται στην κατηγορία Β΄ του άρθρου 10 και απασχολούν μέχρι και 6 εργαζομένους, επιτρέπεται να αναλάβει ο ίδιος ο εργοδότης τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρηση του με την προϋπόθεση κατάλληλης επιμόρφωσης διάρκειας τουλάχιστον 35 ωρών σύμφωνα με το άρθρο 22 και εφόσον είναι πτυχιούχος τεχνικής ειδικότητας Τεχνικού Επαγγελματικού Εκπαιδευτηρίου ή Ινστιτούτου Επαγγελματικής Κατάρτισης ή άλλης αναγνωρισμένης τεχνικής επαγγελματικής σχολής και το αντικείμενο των σπουδών του σχετίζεται με τη δραστηριότητα της επιχείρησής του.
5. Σε επιχειρήσεις που υπάγονται στην κατηγορία Β΄ και απασχολούν μέχρι και 3 εργαζομένους επιτρέπεται να αναλάβει ο ίδιος ο εργοδότης τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας στην επιχείρηση του με την προϋπόθεση κατάλληλης επιμόρφωσης διάρκειας τουλάχιστον 35 ωρών, σύμφωνα με το άρθρο 22 και εφόσον έχει άδεια άσκησης τεχνικού επαγγέλματος εμπειροτέχνη και το αντικείμενο της άδειας του σχετίζεται με τη δραστηριότητα της επιχείρησής του και αποδεδειγμένα ασκεί επί δεκαετία και πλέον την οικονομική δραστηριότητα για την οποία θα αναλάβει τις υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας.
Ποιες επιχειρήσεις έχουν υποχρέωση για ύπαρξη γραπτής εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου;
Όλες οι επιχειρήσεις με βάση το άρθρο 43 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010. Εκεί ορίζεται και το περιεχόμενό της. Ο εργοδότης έχει την ευθύνη της σύνταξής της, πραγματοποιείται δε από τον τεχνικό ασφάλειας, τον ιατρό εργασίας, ΕΣΥΠΠ ή ΕΞΥΠΠ σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.
Ποιος έχει την ευθύνη για τα θέματα υγείας & ασφάλειας των εργαζομένων;
Ο εργοδότης (Αρχή ευθύνης του εργοδότη). Όλες οι άλλες υπηρεσίες είναι συμβουλευτικές για να τον διευκολύνουν στο έργο του. Ακόμη και αν χρησιμοποιεί υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας, φέρει ακέραια την ευθύνη να εξασφαλίζει την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας και να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα που εξασφαλίζουν την ασφάλεια και την υγεία των τρίτων (άρθρο 42 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010).
Ποιες είναι οι υποχρεώσεις των εργαζομένων;
Σύμφωνα με το άρθρο 49 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010, κάθε εργαζόμενος έχει υποχρέωση να εφαρμόζει τους κανόνες υγείας και ασφάλειας και να φροντίζει ανάλογα με τις δυνατότητές του, για την ασφάλεια και την υγεία του καθώς και για την ασφάλεια και την υγεία των άλλων ατόμων που επηρεάζονται από τις πράξεις ή παραλείψεις του κατά την εργασία σύμφωνα με την εκπαίδευσή του και τις κατάλληλες οδηγίες του εργοδότη του. Για την πραγματοποίηση αυτών των στόχων, οι εργαζόμενοι οφείλουν ειδικότερα, σύμφωνα με την εκπαίδευσή τους και τις κατάλληλες οδηγίες του εργοδότη τους:
α) Nα χρησιμοποιούν σωστά τις μηχανές, τις συσκευές, τα εργαλεία, τις επικίνδυνες ουσίες, τα μεταφορικά και άλλα μέσα.
β) Nα χρησιμοποιούν σωστά τον ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό που τίθεται στη διάθεσή τους και μετά τη χρήση να τον τακτοποιούν στη θέση του.
γ) Nα μη θέτουν εκτός λειτουργίας, αλλάζουν ή μετατοπίζουν αυθαίρετα τους μηχανισμούς ασφάλειας των μηχανών, εργαλείων, συσκευών, εγκαταστάσεων και κτιρίων και να χρησιμοποιούν σωστά αυτούς τους μηχανισμούς ασφαλείας.
δ) Nα αναφέρουν αμέσως στον εργοδότη ή/και σε όσους ασκούν αρμοδιότητες τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας, όλες τις καταστάσεις που μπορεί να θεωρηθεί εύλογα ότι παρουσιάζουν άμεσο και σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία, καθώς και κάθε έλλειψη που διαπιστώνεται στα συστήματα προστασίας.
ε) Nα συντρέχουν τον εργοδότη και όσους ασκούν αρμοδιότητες τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας, όσον καιρό χρειαστεί, ώστε να καταστεί δυνατή η εκπλήρωση όλων των καθηκόντων ή απαιτήσεων, που επιβάλλονται από την αρμόδια επιθεώρηση εργασίας για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία.
στ) Nα συντρέχουν τον εργοδότη και όσους ασκούν αρμοδιότητες τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας, όσον καιρό χρειαστεί, ώστε ο εργοδότης να μπορεί να εγγυηθεί ότι το περιβάλλον και οι συνθήκες εργασίας είναι ασφαλείς και χωρίς κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία εντός του πεδίου δραστηριότητάς τους.
Oι εργαζόμενοι έχουν υποχρέωση να παρακολουθούν τα σχετικά σεμινάρια ή άλλα επιμορφωτικά προγράμματα σε θέματα υγείας και ασφάλειας της εργασίας.
Πρέπει να δηλώνονται όλα τα εργατικά ατυχήματα;
Ναι, όλα τα εργατικά ατυχήματα πρέπει να δηλώνονται εντός 24 ωρών και εφόσον πρόκειται περί σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου, ο εργοδότης πρέπει να τηρεί αμετάβλητα όλα τα στοιχεία που δύνανται να χρησιμεύσουν για εξακρίβωση των αιτίων του ατυχήματος (διατάξεις του άρθρου 43 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010).
Πού πρέπει να δηλώνονται τα εργατικά ατυχήματα;
Στις αρμόδιες επιθεωρήσεις εργασίες Ασφάλειας και Υγείας, στις πλησιέστερες αστυνομικές αρχές και στις αρμόδιες υπηρεσίες του ασφαλιστικού οργανισμού που υπάγεται ο εργαζόμενος (διατάξεις του άρθρου 43 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.3850/2010).
Προστατεύονται οι ανήλικοι κατά την απασχόλησή τους;
Ναι, υπάρχουν διατάξεις (άρθρα 50 μέχρι 67) του κώδικα νόμων που κυρώθηκε με το ν. 3850/2010) που εφαρμόζονται σε κάθε μορφή απασχόλησης και αυτοαπασχόλησης ανηλίκων. Ως ανήλικοι θεωρούνται όσοι δεν έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας. Μέτρα για την προστασία των ανηλίκων αναφέρονται επίσης στο πδ 62/1998 «Μέτρα για την προστασία των νέων κατά την εργασία, σε συμμόρφωση με την οδηγία 94/33/ΕΚ» καθώς και στην υα 130621/2003 «Εργασίες, έργα και δραστηριότητες στις οποίες απαγορεύεται να απασχολούνται ανήλικοι».
Προστατεύονται οι έγκυες κατά την απασχόλησή τους;
Ναι, υπάρχουν διατάξεις για την προστασία των εγκύων εργαζομένων. Συγκεκριμένα, υπάρχει το πδ 176/1997 «Μέτρα για την βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων σε συμμόρφωση με την οδηγία 92/85/ΕΟΚ» όπως τροποποιήθηκε με το πδ 41/2003.
