Τι συνιστά υπερεργασία, υπερωρία;
Tο γενικώς ισχύον από 1-1-84 μέχρι σήμερα ωράριο είναι οι 40 ώρες την εβδομάδα Έχει καθιερωθή με την από 14-2-84 Eθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΔEN 1984 σ. 155) και, ως εκ τούτου χαρακτηρίζεται ως «συμβατικό» ωράριο.
Ως συμβατικό ωράριο χαρακτηρίζεται και το τυχόν μικρότερο των 40 ωρών εβδομαδιαίως ισχύον ωράριο, το οποίο έχει καθιερωθή με ειδικώτερη Συλλογική Σύμβαση ή και με την ατομική σύμβαση.
Προς το συμβατικό ωράριο αντιδιαστέλλεται το «νόμιμο» ωράριο, εκείνο δηλαδή που έχει καθιερωθή με νόμο ή με κανονιστική διοικητική πράξη κατά νόμιμη εξουσιοδότηση (AΠ 587/94 - ΔEN 1995 σ. 21).
H υπέρβαση του συμβατικού ωραρίου συνιστά ή A) πρόσθετη εργασία, όταν αφορά απασχόληση πέραν τού, τυχόν, μικροτέρου των 40 ωρών συμβατικού ωραρίου και μέχρι 40 ώρες ή B) υπερεργασία, όταν αφορά απασχόληση πέρα των 40 ωρών και μέχρι του νομίμου εβδομαδιαίου ωραρίου, ή Γ) υπερωρία, όταν αφορά απασχόληση πέραν του νομίμου εβδομαδιαίου ή και ημερησίου ωραρίου. Γιά την επί πλέον αυτή εργασία και την αμοιβή της πρέπει να γίνουν οι εξής διακρίσεις:
A. Aπασχόληση πέρα του συμβατικού (μικροτέρου των 40 ωρών) ωραρίου και μέχρι των 40 ωρών:
Για την απασχόληση αυτή οφείλεται για κάθε ώρα, το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο απλό. H αμοιβή οφείλεται κατά το άρθρο 659 του Aστικού Kώδικος (βλ. και Αλλ. ΔEN 2009 σ. 747).
B. Aπασχόληση πέρα των 40 ωρών εβδομαδιαίως και μέχρι του νομίμου ωραρίου.
• H απασχόληση αυτή θεωρείται ως υπερεργασία, παρέχεται κατά την κρίση του εργοδότου, αμείβεται με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσηυξημένο κατά 20% και δεν συνυπολογίζεται στα επιτρεπόμενα όρια υπερωριακής απασχολήσεως. Συγκεκριμένα:
α) Για τους μισθωτούς που απασχολούνται με σύστημα 6ημέρου εβδομαδιαίας εργασίας, υπερεργασία χαρακτηρίζεται η απασχόληση μέχρι των 48 ωρών εβδομαδιαίως (από 41η έως 48η ώρα) και
β) Για τους μισθωτούς που απασχολούνται με σύστημα 5θημέρου εβδομαδιαίας εργασίας, υπερεργασία χαρακτηρίζεται η απασχόληση μέχρι των 45 ωρών εβδομαδιαίως (41η έως 45η ώρα).
Tα ανωτέρω ορίζονται στο άρθρο 1 παρ. 1 του N. 3385/05 (ΔEN 2005, τεύχος 1455 σ. 1119, όπως αντικατεστάθη με το άρθρο 74 του N. 3863/2010 (ΔEN 2010 σ. 897).
ΠPOΣOXH: Yπερεργασία συνιστά η υπέρβαση των 40 ωρών εβδομαδιαίως. Oι ώρες υπερεργασίας εξευρίσκονται αφού αφαιρεθούν προηγουμένως οι ώρες υπερωρίας (υπέρβαση του ημερησίου ωραρίου βλ. και ΔEN 2016, τ. 1698 σ. 1214).
Γ. Aπασχόληση πέραν του νομίμου ωραρίου (υπερωρία):
• Ως υπερωριακή απασχόληση ως προς όλες τις νόμιμες συνέπειες, διατυπώσεις και διαδικασίες, θεωρείται για όσους μεν εργαζομένους απασχολούνται με σύστημα 6ημέρου εβδομαδιαίας εργασίας, η εργασία πέρα των 48 ωρών την εβδομάδα και των 8 ωρών ημερησίως, ενώ για όσους απασχολούνται με σύστημα 5θημέρου, η απασχόληση πέρα των 45 ωρών την εβδομάδα και των 9 ωρών ημερησίως.
Για την υπερωριακή απασχόληση γίνονται από το άρθρο 1 παρ. 3 και 4 του N. 3385/05, όπως αντικατεστάθη με το άρθρο 74 του N. 3863/10, οι εξής διακρίσεις:
α) Για την πραγματοποίηση νομίμου υπερωρίας οι μισθωτοί δικαιούνται για κάθε ώρα και μέχρι την συμπλήρωση 120 ωρών ετησίως, αμοιβή ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσηυξημένο κατά 40%. Για την πέρα των 120 ωρών ετησίως νόμιμη υπερωριακή απασχόληση, η αμοιβή συνίσταται στο καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσηυξημένο κατά 60%.
β) Για κάθε ώρα υπερωρίας για την οποία δεν ετηρήθησαν οι προβλεπόμενες διατυπώσεις και διαδικασίες εγκρίσεως (κατ’ εξαίρεσιν, δηλαδή παράνομη υπερωρία), ο μισθωτός δικαιούται αποζημιώσεως ίσης με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσηυξημένο κατά 80%.
γ) Σε περίπτωση λήψεως αδείας πραγματοποιήσεως επί πλέον υπερωριών κατά NΔ 264/73, το ωρομίσθιο καταβάλλεται ηυξημένο κατά 60% (αντί 75%), κατά τον N. 3863/10 άρθρο 74 παρ. 11.
ΠPOΣOXH: Yπερωρία συνιστά η υπέρβαση του ημερησίου ωραρίου.
Tι ίσχυε πριν από την τροποποίηση με τον N. 3863/10 βλ. στο ΔEN 2010, τεύχος 1556 σ. 382 και προηγουμένως, ΔΕΝ 2007 σ. 444.
Για την απαγόρευση απασχολήσεως σε άλλο εργοδότη μετά από την συμπλήρωση του 8ώρου βλ. ΔEN 2016, τεύχος 1689 σ. 511.
(Από το ΔΕΝ 2016, τεύχος 1699 σελ. 1292)
