Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης (SEVESO)
Οι βιομηχανικές αυτές εγκαταστάσεις καθορίζονται με βάση το είδος και τις ποσότητες των χημικών ουσιών που αποθηκεύουν, παράγουν, διακινούν (βάσει της σχετικής Εθνικής νομοθεσίας για τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης) και είναι π.χ. τα διυλιστήρια πετρελαίου, οι βιομηχανίες παραγωγής χημικών προϊόντων, οι εταιρίες παραγωγής ή / και αποθήκευσης φυτοφαρμάκων / φυτο-προστατευτικών προϊόντων, οι εταιρίες παραγωγής /αποθήκευσης εκρηκτικών ουσιών, οι εταιρίες αποθήκευσης και διακίνησης καυσίμων, υγραερίων κλπ.
Η ισχύουσα νομοθεσία στην χώρα μας που διέπει τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης, είναι η νέα Κ.Υ.Α. 172058/17.2.2016 (ΦΕΚ 354 Β΄/17.2.2016) «Καθορισμός κανόνων, μέτρων και όρων για την αντιμετώπιση κινδύνων από ατυχήματα μεγάλης έκτασης σε εγκαταστάσεις ή μονάδες λόγω της ύπαρξης επικίνδυνων ουσιών, σε συμμόρφωση με την οδηγία 2012/18/ΕΕ», [με την απόφαση αυτή καταργείται η προηγούμενη οδηγία 96/82/ΕΚ, καθώς και η αντίστοιχη προηγούμενη ΚΥΑ 12044/613 (ΦΕΚ 376 /Β΄/19.3.2007)].
Η νέα ΚΥΑ, αναφέρεται συχνά και ως “ΚΥΑ SEVESO III”.
Συχνές Ερωτήσεις
Τι είναι τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης;
Λέγονται και Βιομηχανικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης (ΒΑΜΕ). Είναι μεγάλα καταστροφικά συνήθως, ατυχήματα που συμβαίνουν σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις υψηλής επικινδυνότητας, λόγω του ότι αυτές παράγουν, διακινούν, αποθηκεύουν χημικές ουσίες, που μπορούν κάτω από ειδικές συνθήκες να προκαλέσουν έκρηξη, πυρκαγιά, ή διασπορά τοξικού νέφους, με σοβαρές συνέπειες στους ανθρώπους (εργαζόμενους, κατοίκους), στο περιβάλλον, σε άλλες επιχειρήσεις και στην εθνική οικονομία της χώρας ευρύτερα.
Ποιες βιομηχανικές εγκαταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν ατυχήματα μεγάλης έκτασης;
Αυτές προσδιορίζονται με βάση το είδος και τις ποσότητες των χημικών ουσιών που αποθηκεύουν, παράγουν, διακινούν (Παράρτημα I της σχετικής ΚΥΑ) και είναι π.χ. τα διυλιστήρια πετρελαίου, οι χημικές βιομηχανίες παραγωγής χημικών προϊόντων, οι εταιρίες παραγωγής ή /και αποθήκευσης φυτοφαρμάκων /φυτο-προστατευτικών προϊόντων, οι εταιρίες παραγωγής /αποθήκευσης εκρηκτικών ουσιών, οι εταιρίες αποθήκευσης και διακίνησης καυσίμων, υγραερίων κλπ. Οι βιομηχανίες αυτές αναφέρονται και ως “επιχειρήσεις SEVESO”.
Ποια είναι η νομοθεσία που αφορά στα ατυχήματα μεγάλης έκτασης;
Η ισχύουσα νομοθεσία στην χώρα μας που διέπει τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης, είναι η νέα Κ.Υ.Α. 172058/17.2.2016 (ΦΕΚ 354 Β΄/17.2.2016) «Καθορισμός κανόνων, μέτρων και όρων για την αντιμετώπιση κινδύνων από ατυχήματα μεγάλης έκτασης σε εγκαταστάσεις ή μονάδες λόγω της ύπαρξης επικίνδυνων ουσιών, σε συμμόρφωση με την οδηγία 2012/18/ΕΕ». Η οδηγία αυτή αναφέρεται και ως “οδηγία SEVESO III”. Οι προηγούμενες σχετικές ΚΥΑ και οι οποίες έχουν πλέον καταργηθεί, ήταν: η ΚΥΑ 12044/613 (ΦΕΚ 376 /Β΄/19.3.2007), σε συμμόρφωση με την οδηγία 96/82/ΕΚ (οδηγία SEVESO II), καθώς και η παλαιότερη ΚΥΑ 18187/272 (ΦΕΚ 26/Β΄/3.3.88), σε συμμόρφωση με την οδηγία 82/501/ΕΟΚ (οδηγία SEVESO I).
Ποιους κινδύνους και επιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει ένα ατύχημα μεγάλης έκτασης;
Συχνές Ερωτήσεις
Τι είναι τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης;
Λέγονται και Βιομηχανικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης (ΒΑΜΕ). Είναι μεγάλα καταστροφικά συνήθως, ατυχήματα που συμβαίνουν σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις υψηλής επικινδυνότητας, λόγω του ότι αυτές παράγουν, διακινούν, αποθηκεύουν χημικές ουσίες, που μπορούν κάτω από ειδικές συνθήκες να προκαλέσουν έκρηξη, πυρκαγιά, ή διασπορά τοξικού νέφους, με σοβαρές συνέπειες στους ανθρώπους (εργαζόμενους, κατοίκους), στο περιβάλλον, σε άλλες επιχειρήσεις και στην εθνική οικονομία της χώρας ευρύτερα.
Ποιες βιομηχανικές εγκαταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν ατυχήματα μεγάλης έκτασης;
Αυτές προσδιορίζονται με βάση το είδος και τις ποσότητες των χημικών ουσιών που αποθηκεύουν, παράγουν, διακινούν (Παράρτημα I της σχετικής ΚΥΑ) και είναι π.χ. τα διυλιστήρια πετρελαίου, οι χημικές βιομηχανίες παραγωγής χημικών προϊόντων, οι εταιρίες παραγωγής ή /και αποθήκευσης φυτοφαρμάκων /φυτο-προστατευτικών προϊόντων, οι εταιρίες παραγωγής /αποθήκευσης εκρηκτικών ουσιών, οι εταιρίες αποθήκευσης και διακίνησης καυσίμων, υγραερίων κλπ. Οι βιομηχανίες αυτές αναφέρονται και ως “επιχειρήσεις SEVESO”.
Ποια είναι η νομοθεσία που αφορά στα ατυχήματα μεγάλης έκτασης;
Η ισχύουσα νομοθεσία στην χώρα μας που διέπει τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης, είναι η νέα Κ.Υ.Α. 172058/17.2.2016 (ΦΕΚ 354 Β΄/17.2.2016) «Καθορισμός κανόνων, μέτρων και όρων για την αντιμετώπιση κινδύνων από ατυχήματα μεγάλης έκτασης σε εγκαταστάσεις ή μονάδες λόγω της ύπαρξης επικίνδυνων ουσιών, σε συμμόρφωση με την οδηγία 2012/18/ΕΕ». Η οδηγία αυτή αναφέρεται και ως “οδηγία SEVESO III”. Οι προηγούμενες σχετικές ΚΥΑ και οι οποίες έχουν πλέον καταργηθεί, ήταν: η ΚΥΑ 12044/613 (ΦΕΚ 376 /Β΄/19.3.2007), σε συμμόρφωση με την οδηγία 96/82/ΕΚ (οδηγία SEVESO II), καθώς και η παλαιότερη ΚΥΑ 18187/272 (ΦΕΚ 26/Β΄/3.3.88), σε συμμόρφωση με την οδηγία 82/501/ΕΟΚ (οδηγία SEVESO I).
Ποιους κινδύνους και επιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει ένα ατύχημα μεγάλης έκτασης;
Ανάλογα με την σοβαρότητα του ατυχήματος πιθανόν να προκύψουν σοβαροί ή ελαφρείς τραυματισμοί ανθρώπων ή ακόμη και θάνατοι, λόγω εκρήξεων (ωστικό κύμα), μεγάλων πυρκαγιών (θερμική ακτινοβολία) ή διαρροής τοξικών νεφών (εισπνοή τοξικών ουσιών). Ενδέχεται ακόμη να προκληθούν μακροχρόνιες επιπτώσεις στον άνθρωπο (γενετικές μεταλλάξεις, βλάβες στον οργανισμό, σοβαρές ασθένειες κλπ.) από διαρροές επικινδύνων ουσιών, στον ατμοσφαιρικό αέρα, στο έδαφος, στον υδροφόρο ορίζοντα και στα επιφανειακά νερά (ποτάμια, λίμνες, θάλασσα κλπ.). Τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις ακόμη και στην πανίδα, την χλωρίδα και στο περιβάλλον ενός οικοσυστήματος ευρύτερα.
Έχουν συμβεί ατυχήματα μεγάλης έκτασης στην χώρα μας;
Ναι δυστυχώς έχουν συμβεί τέτοια ατυχήματα και στην χώρα μας. Ενδεικτικά ορισμένα από αυτά αναφέρονται παρακάτω:
α) 24/2/1986 (πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων της JET OIL, στην Θεσ/νίκη)
β) 6/7/1989 (πυρκαγιά στην προβλήτα φορτο-εκφόρτωσης πετρελαιοειδών προϊόντων στα διυλιστήρια πρώην ΕΛ.Δ.Α, στον Ασπρόπυργο Αττικής)
γ) 16/1/1992 (πυρκαγιά σε εργοστάσιο λιπασμάτων και διαρροή επικίνδυνης χημικής ουσίας στον ατμοσφαιρικό αέρα της περιοχής, στα ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ , στον Πειραιά)
δ) 1/9/1992 (Διαρροή εύφλεκτης ουσίας – νάφθας, καθυστερημένη ανάφλεξή της και πρόκληση πυρκαγιάς στο διυλιστήριο πετρελαίου - πρώην ΠΕΤΡΟΛΑ, στην Ελευσίνα Αττικής. πολύνεκρο καταστροφικό ατύχημα)
ε) 23/11/1998 (Έκρηξη σε φορτηγίδα, λόγω διαρροής καυσίμων στις λιμενικές εγκαταστάσεις της ΕΚΟ, στη Θεσ/νίκη) κλπ.
Ποια μέτρα έχουν ληφθεί από το κράτος για την προστασία των πολιτών από τέτοιου είδους ατυχήματα;
Τα μέτρα (προληπτικά και κατασταλτικά) που προβλέπονται και στην χώρα μας μεταξύ των άλλων κρατών – μελών της Ε.Ε. (με βάση την παραπάνω ισχύουσα νομοθεσία για τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης) περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:
Α) Σε επίπεδο επιχειρήσεων που υπάγονται στη SEVESO, η υποχρέωση σε αυτές να εφαρμόζουν με βάση την ισχύουσα νομοθεσία και πρακτική (εγχώρια, ευρωπαϊκή, διεθνή), κατάλληλα τεχνικά, οργανωτικά και διαχειριστικά μέτρα και μέσα που να αποτρέπουν, να προλαμβάνουν ή / και να καταστέλλουν τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης (εκτέλεση τακτικών εσωτερικών ελέγχων, τακτικών ασκήσεων ετοιμότητας του προσωπικού τους, τακτικών συντηρήσεων του εξοπλισμού τους, συνεχής συνεργασία τους με τις αρμόδιες Ελληνικές Αρχές κλπ.). Σκοπός όλων των ανωτέρω είναι η διασφάλιση ασφαλούς και υγιούς εργασιακού περιβάλλοντός, του ευρύτερου φυσικού περιβάλλοντος καθώς και του ανθρώπινου πληθυσμού γειτονικών οικισμών.
Β) Σε επίπεδο πολιτείας, προβλέπονται έλεγχοι των επιχειρήσεων αυτών από τις κατά περίπτωση αρμόδιες Αρχές και υπηρεσίες μέσω γνωμοδοτήσεων για τις μελέτες ασφάλειάς τους που υποβάλλουν, καθώς και μέσω τακτικών επιθεωρήσεων (μία φορά τουλάχιστον ετησίως) από επιτροπές ελέγχου / επιθεωρήσεων (διυπουργικές, περιφερειακές), για συμμόρφωση των επιχειρήσεων αυτών με τις διατάξεις της εκάστοτε ισχύουσας ΚΥΑ για τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης.
ΠΗΓΗ: διαδικτυακή πύλη “Ψηφιακών Υπηρεσιών Μιας Στάσης - ΑΠΛΟ” του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
Έχουν συμβεί ατυχήματα μεγάλης έκτασης στην χώρα μας;
Ναι δυστυχώς έχουν συμβεί τέτοια ατυχήματα και στην χώρα μας. Ενδεικτικά ορισμένα από αυτά αναφέρονται παρακάτω:
α) 24/2/1986 (πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων της JET OIL, στην Θεσ/νίκη)
β) 6/7/1989 (πυρκαγιά στην προβλήτα φορτο-εκφόρτωσης πετρελαιοειδών προϊόντων στα διυλιστήρια πρώην ΕΛ.Δ.Α, στον Ασπρόπυργο Αττικής)
γ) 16/1/1992 (πυρκαγιά σε εργοστάσιο λιπασμάτων και διαρροή επικίνδυνης χημικής ουσίας στον ατμοσφαιρικό αέρα της περιοχής, στα ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ , στον Πειραιά)
δ) 1/9/1992 (Διαρροή εύφλεκτης ουσίας – νάφθας, καθυστερημένη ανάφλεξή της και πρόκληση πυρκαγιάς στο διυλιστήριο πετρελαίου - πρώην ΠΕΤΡΟΛΑ, στην Ελευσίνα Αττικής. πολύνεκρο καταστροφικό ατύχημα)
ε) 23/11/1998 (Έκρηξη σε φορτηγίδα, λόγω διαρροής καυσίμων στις λιμενικές εγκαταστάσεις της ΕΚΟ, στη Θεσ/νίκη) κλπ.
Ποια μέτρα έχουν ληφθεί από το κράτος για την προστασία των πολιτών από τέτοιου είδους ατυχήματα;
Τα μέτρα (προληπτικά και κατασταλτικά) που προβλέπονται και στην χώρα μας μεταξύ των άλλων κρατών – μελών της Ε.Ε. (με βάση την παραπάνω ισχύουσα νομοθεσία για τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης) περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:
Α) Σε επίπεδο επιχειρήσεων που υπάγονται στη SEVESO, η υποχρέωση σε αυτές να εφαρμόζουν με βάση την ισχύουσα νομοθεσία και πρακτική (εγχώρια, ευρωπαϊκή, διεθνή), κατάλληλα τεχνικά, οργανωτικά και διαχειριστικά μέτρα και μέσα που να αποτρέπουν, να προλαμβάνουν ή / και να καταστέλλουν τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης (εκτέλεση τακτικών εσωτερικών ελέγχων, τακτικών ασκήσεων ετοιμότητας του προσωπικού τους, τακτικών συντηρήσεων του εξοπλισμού τους, συνεχής συνεργασία τους με τις αρμόδιες Ελληνικές Αρχές κλπ.). Σκοπός όλων των ανωτέρω είναι η διασφάλιση ασφαλούς και υγιούς εργασιακού περιβάλλοντός, του ευρύτερου φυσικού περιβάλλοντος καθώς και του ανθρώπινου πληθυσμού γειτονικών οικισμών.
Β) Σε επίπεδο πολιτείας, προβλέπονται έλεγχοι των επιχειρήσεων αυτών από τις κατά περίπτωση αρμόδιες Αρχές και υπηρεσίες μέσω γνωμοδοτήσεων για τις μελέτες ασφάλειάς τους που υποβάλλουν, καθώς και μέσω τακτικών επιθεωρήσεων (μία φορά τουλάχιστον ετησίως) από επιτροπές ελέγχου / επιθεωρήσεων (διυπουργικές, περιφερειακές), για συμμόρφωση των επιχειρήσεων αυτών με τις διατάξεις της εκάστοτε ισχύουσας ΚΥΑ για τα ατυχήματα μεγάλης έκτασης.
ΠΗΓΗ: διαδικτυακή πύλη “Ψηφιακών Υπηρεσιών Μιας Στάσης - ΑΠΛΟ” του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
